Thuế thuốc lá và những lợi ích từ việc tăng thuế thuốc lá
Việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt cho mặt hàng thuốc lá sẽ mang lại lợi ích kép, đó là giảm tiêu dùng thuốc là và tăng thu ngân sách cho nhà nước. Đây là khẳng định của các chuyên gia tại Hội thảo "Thuế thuốc lá và lợi ích từ việc tăng thuế thuốc lá" vừa diễn ra sáng ngày 13/9/2014 tại Hà Nội.
Chương trình do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Y tế và Tổ chức Nhịp cầu sức khỏe (Healthbridge) Canada tại Việt Nam tổ chức nhằm tăng cường sự quan tâm của phóng viên các cơ quan truyền thông trong việc tuyên truyền những nội dung liên quan đến công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá; kinh nghiệm của một số nước trong khu vực về chính sách thuế thuốc lá; sự cần thiết của tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đặc biệt đối với mặt hàng thuốc lá.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Doãn Thị Thuận - Hàm Vụ trưởng Vụ Báo chí – Xuất bản (Ban Tuyên giáo Trung ương) nhấn mạnh, sử dụng thuốc lá là yếu tố có nguy cơ lớn nhất đối với sức khỏe con người và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong sớm trên toàn thế giới. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 16 triệu người hút thuốc và là một trong 15 quốc gia có số người hút thuốc lá cao nhất trên thế giới. Sản lượng tiêu thụ thuốc lá ở Việt Nam trong thời gian qua liên tục gia tăng.
Trong khói thuốc lá chứa khoảng 7.000 hoá chất, trong đó có 70 chất gây ung thư. Sử dụng thuốc lá gây ra 25 loại bệnh như: ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư khoang miệng, ung thư da, các bệnh tim mạch… Hút thuốc lá là nguyên nhân của 90% các ca ung thư phổi. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 40.000 ca tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Nếu Việt Nam không thực hiện ngay các bệnh pháp phòng chống tác hại thuốc lá hiệu quả, con số này sẽ tăng lên thàn 70.000 ca/năm vào năm 2030.
Cũng theo bà Doãn Thị Thuận, mặc dù ngành công nghiệp thuốc lá có những đóng góp cho ngân sách quốc gia, nhưng phần đóng góp này không đủ để bù đắp những tổn thất kinh tế và sức khỏe do sở dụng thuốc lá gây ra đối với các cá nhân, gia đình và xã hội. Tổ chức Y tế Thế giới đã khuyến nghị những giải pháp quan trọng giúp các quốc gia có thể giảm gánh nặng bệnh tật do thuốc lá, trong đó chính sách thuế và giá được coi là chính sách quan trọng nhất (chiếm trên 50% hiệu quả giảm tiêu dùng thuốc lá). Ở Việt Nam, Bộ Tài chính đã dự thảo Luật sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt trình Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét, dự kiến thông qua trong kỳ họp Quốc hội tháng 10/2014, trong đó có đề xuất tăng thuế xuất mặt hàng thuốc lá. Đây là một chính sách quan trọng nhằm giảm thiểu tiêu dùng thuốc lá và tăng thu ngân sách Quốc gia.
Cần thiết phải tăng thuế với mặt hàng thuốc lá
Ths.BS Phạm Thị Hoàng Anh - Giám đốc Tổ chức Healthbridge Canada tại Việt Nam cho biết, Việt Nam nằm trong nhóm 15 nước có số người hút thuốc lá nhiều nhất thế giới. Tỷ lệ hút thuốc lá cao đã gây ra các tác hại rất lớn về mặt sức khỏe và kinh tế tại Việt Nam. Một trong những mục tiêu quan trọng của lộ trình thuế 2015-2018 là phải đạt được mục tiêu chiến lược quốc gia về phòng, chống thuốc lá đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt nhằm giảm tỉ lệ hút thuốc của nam giới từ 47,4%
xuống 39% vào năm 2020. Để đạt được mục tiêu quốc gia về giảm tỉ lệ hút thuốc, theo tính toán của các chuyên gia thuế thuốc lá tăng từ 65% lên 105% vào năm 2015 và tăng lên 145% vào năm 2018.
Đồng tình với ý kiến này, Th.S.BS Nguyễn Tuấn Lâm, Đại diện Tổ chức Y tế thế giới khẳng định: Để thực hiện mục tiêu giảm tỉ lệ hút thuốc của chiến lược quốc gia, một trong những biện pháp quan trọng nhất là sử dụng công cụ thuế đối với các sản phẩm thuốc lá. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cũng như khuyến cáo của các Ngân hàng thế giới, WHO đều chỉ ra rằng thuế là biện pháp quan trọng nhất, hiệu quả nhất. Các nghiên cứu đã chỉ rõ nguyên nhân chính của việc mức tiêu dùng không giảm là do mức thuế quá thấp tác động tới giá bán lẻ thuốc lá không đáng kể, không theo kịp mức tăng đều đặn hằng năm của lạm phát và thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam. Chính vì vậy, sức mua thuốc lá của người Việt Nam vẫn ngày càng tăng.
Tại Hội thảo, nhiều đại biểu tham dự đã bày tỏ lo ngại việc tăng thuế thuốc lá sẽ làm giảm giá thuốc lá nội địa (phải chịu thuế) sẽ cao hơn thuốc lá nhập lậu và do đó sẽ lam gia tăng buôn lậu. Về điều này, bà Phan Thị Hải - Phó Chánh Văn phòng chương trình Phòng chống tác hại thuốc lá (Bộ Y tế) khẳng định: Việc tiêu thụ thuốc lá lậu ở Việt Nam không phải là do giá thuốc lá lậu rẻ hơn thuốc lá nội. Theo lý giải của bà Phan Thị Hải, hành vi sử dụng thuốc lá lậu ở Việt Nam ít có khả năng liên quan đến giá vì giá trung bình của các nhãn thuốc lá nhập lậu cao hơn giá trung bình của thuốc lá sản xuất trong nước. Với những nhãn hiệu có sản phẩm nhập lậu và sản xuất trong nước thì giá của những sản phẩm nhập lậu cũng cao hơn. Ngoài ra, nghiên cứu thuốc là của Vụ chính sách thuế, Bộ Tài chính năm 2013 cũng cho thấy, giá trung bình một bao thuốc lá Malboro đỏ hợp pháp là 22.700 đồng, trong khi thuốc lá lậu cùng loại là 25.000 đồng/bao.
“Có rất nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới phải sống chung với buôn lậu nhưng điều đó không ảnh hưởng tới tác động tích cực của việc tăng thuế. Ngược lại, việc giảm thuế không phải là giải pháp giúp giảm tình trạng buôn lậu mà chỉ là gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc lá và giảm thu ngân sách. Vấn đề buôn lậu còn có nhiều nguyên nhân như tính hiệu quả của công tác chống buôn lậu, tình trạng tham nhũng… mà Chính phủ cần giải quyết bằng những cách tiếp cận khác nhau. Tại Việt Nam, trong suốt giai đoạn 2008 – 2013, dù thuế thuốc lá không hệ tăng thì theo báo cáo của các cơ quan chức năng, tình trạng buôn lậu vẫn gia tăng.” – bà Hải nói.
Liên quan đến tác động của việc tăng thuế thuốc lá đến sản lượng và việc làm, PGS.TS Giang Thanh Long – Viện trưởng Viện chính sách công và quản lý, Đại học kinh tế quốc dân cho rằng: Khi tiêu dùng cho thuốc lá giảm, người dân sẽ sử dụng tiền dành được do không phải mua các sản phẩm và dịch vụ khác và bằng cách đó kích cầu và tạo ra công ăn việc làm ở các ngành kinh tế khác. Các nghiên cứu về tác động của tăng thuế lên việc làm và sản lượng nền kinh tế ở các nước và Việt Nam cho thấy, khi tăng thuế ở mức có tác dụng giảm cầu, việc làm và sản lượng trong ngành kinh tế sẽ tăng chứ không hề giảm.
Nếu bạn còn hút thuốc hãy cai thuốc lá ngay với Boni Smok
Boni Smok là sản phẩm giúp hỗ trợ bỏ thuốc lá duy nhất trên thị trường đã được kiểm chứng lâm sàng tại bệnh viện y học cổ truyền TW do các bác sỹ tại bệnh viện tiến hành. Sau quá trình kiểm chứng, hiệu quả hỗ trợ bỏ thuốc lá của Boni-Smok lên tới 72.7% - cao nhất từ trước tới nay, đồng thời cũng khẳng định đây là phương pháp hỗ trợ bỏ thuốc lá an toàn, không có tác dụng phụ.
Boni Smok là sản phẩm giúp hỗ trợ bỏ thuốc lá duy nhất trên thị trường đã được kiểm chứng lâm sàng tại bệnh viện y học cổ truyền TW do các bác sỹ tại bệnh viện tiến hành. Sau quá trình kiểm chứng, hiệu quả hỗ trợ bỏ thuốc lá của Boni-Smok lên tới 72.7% - cao nhất từ trước tới nay, đồng thời cũng khẳng định đây là phương pháp hỗ trợ bỏ thuốc lá an toàn, không có tác dụng phụ.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Doãn Thị Thuận - Hàm Vụ trưởng Vụ Báo chí – Xuất bản (Ban Tuyên giáo Trung ương) nhấn mạnh, sử dụng thuốc lá là yếu tố có nguy cơ lớn nhất đối với sức khỏe con người và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong sớm trên toàn thế giới. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 16 triệu người hút thuốc và là một trong 15 quốc gia có số người hút thuốc lá cao nhất trên thế giới. Sản lượng tiêu thụ thuốc lá ở Việt Nam trong thời gian qua liên tục gia tăng.
Trong khói thuốc lá chứa khoảng 7.000 hoá chất, trong đó có 70 chất gây ung thư. Sử dụng thuốc lá gây ra 25 loại bệnh như: ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư khoang miệng, ung thư da, các bệnh tim mạch… Hút thuốc lá là nguyên nhân của 90% các ca ung thư phổi. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 40.000 ca tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Nếu Việt Nam không thực hiện ngay các bệnh pháp phòng chống tác hại thuốc lá hiệu quả, con số này sẽ tăng lên thàn 70.000 ca/năm vào năm 2030.
Cũng theo bà Doãn Thị Thuận, mặc dù ngành công nghiệp thuốc lá có những đóng góp cho ngân sách quốc gia, nhưng phần đóng góp này không đủ để bù đắp những tổn thất kinh tế và sức khỏe do sở dụng thuốc lá gây ra đối với các cá nhân, gia đình và xã hội. Tổ chức Y tế Thế giới đã khuyến nghị những giải pháp quan trọng giúp các quốc gia có thể giảm gánh nặng bệnh tật do thuốc lá, trong đó chính sách thuế và giá được coi là chính sách quan trọng nhất (chiếm trên 50% hiệu quả giảm tiêu dùng thuốc lá). Ở Việt Nam, Bộ Tài chính đã dự thảo Luật sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt trình Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét, dự kiến thông qua trong kỳ họp Quốc hội tháng 10/2014, trong đó có đề xuất tăng thuế xuất mặt hàng thuốc lá. Đây là một chính sách quan trọng nhằm giảm thiểu tiêu dùng thuốc lá và tăng thu ngân sách Quốc gia.
Cần thiết phải tăng thuế với mặt hàng thuốc lá
Ths.BS Phạm Thị Hoàng Anh - Giám đốc Tổ chức Healthbridge Canada tại Việt Nam cho biết, Việt Nam nằm trong nhóm 15 nước có số người hút thuốc lá nhiều nhất thế giới. Tỷ lệ hút thuốc lá cao đã gây ra các tác hại rất lớn về mặt sức khỏe và kinh tế tại Việt Nam. Một trong những mục tiêu quan trọng của lộ trình thuế 2015-2018 là phải đạt được mục tiêu chiến lược quốc gia về phòng, chống thuốc lá đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt nhằm giảm tỉ lệ hút thuốc của nam giới từ 47,4%
xuống 39% vào năm 2020. Để đạt được mục tiêu quốc gia về giảm tỉ lệ hút thuốc, theo tính toán của các chuyên gia thuế thuốc lá tăng từ 65% lên 105% vào năm 2015 và tăng lên 145% vào năm 2018.
Đồng tình với ý kiến này, Th.S.BS Nguyễn Tuấn Lâm, Đại diện Tổ chức Y tế thế giới khẳng định: Để thực hiện mục tiêu giảm tỉ lệ hút thuốc của chiến lược quốc gia, một trong những biện pháp quan trọng nhất là sử dụng công cụ thuế đối với các sản phẩm thuốc lá. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cũng như khuyến cáo của các Ngân hàng thế giới, WHO đều chỉ ra rằng thuế là biện pháp quan trọng nhất, hiệu quả nhất. Các nghiên cứu đã chỉ rõ nguyên nhân chính của việc mức tiêu dùng không giảm là do mức thuế quá thấp tác động tới giá bán lẻ thuốc lá không đáng kể, không theo kịp mức tăng đều đặn hằng năm của lạm phát và thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam. Chính vì vậy, sức mua thuốc lá của người Việt Nam vẫn ngày càng tăng.
Tại Hội thảo, nhiều đại biểu tham dự đã bày tỏ lo ngại việc tăng thuế thuốc lá sẽ làm giảm giá thuốc lá nội địa (phải chịu thuế) sẽ cao hơn thuốc lá nhập lậu và do đó sẽ lam gia tăng buôn lậu. Về điều này, bà Phan Thị Hải - Phó Chánh Văn phòng chương trình Phòng chống tác hại thuốc lá (Bộ Y tế) khẳng định: Việc tiêu thụ thuốc lá lậu ở Việt Nam không phải là do giá thuốc lá lậu rẻ hơn thuốc lá nội. Theo lý giải của bà Phan Thị Hải, hành vi sử dụng thuốc lá lậu ở Việt Nam ít có khả năng liên quan đến giá vì giá trung bình của các nhãn thuốc lá nhập lậu cao hơn giá trung bình của thuốc lá sản xuất trong nước. Với những nhãn hiệu có sản phẩm nhập lậu và sản xuất trong nước thì giá của những sản phẩm nhập lậu cũng cao hơn. Ngoài ra, nghiên cứu thuốc là của Vụ chính sách thuế, Bộ Tài chính năm 2013 cũng cho thấy, giá trung bình một bao thuốc lá Malboro đỏ hợp pháp là 22.700 đồng, trong khi thuốc lá lậu cùng loại là 25.000 đồng/bao.
“Có rất nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới phải sống chung với buôn lậu nhưng điều đó không ảnh hưởng tới tác động tích cực của việc tăng thuế. Ngược lại, việc giảm thuế không phải là giải pháp giúp giảm tình trạng buôn lậu mà chỉ là gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc lá và giảm thu ngân sách. Vấn đề buôn lậu còn có nhiều nguyên nhân như tính hiệu quả của công tác chống buôn lậu, tình trạng tham nhũng… mà Chính phủ cần giải quyết bằng những cách tiếp cận khác nhau. Tại Việt Nam, trong suốt giai đoạn 2008 – 2013, dù thuế thuốc lá không hệ tăng thì theo báo cáo của các cơ quan chức năng, tình trạng buôn lậu vẫn gia tăng.” – bà Hải nói.
Liên quan đến tác động của việc tăng thuế thuốc lá đến sản lượng và việc làm, PGS.TS Giang Thanh Long – Viện trưởng Viện chính sách công và quản lý, Đại học kinh tế quốc dân cho rằng: Khi tiêu dùng cho thuốc lá giảm, người dân sẽ sử dụng tiền dành được do không phải mua các sản phẩm và dịch vụ khác và bằng cách đó kích cầu và tạo ra công ăn việc làm ở các ngành kinh tế khác. Các nghiên cứu về tác động của tăng thuế lên việc làm và sản lượng nền kinh tế ở các nước và Việt Nam cho thấy, khi tăng thuế ở mức có tác dụng giảm cầu, việc làm và sản lượng trong ngành kinh tế sẽ tăng chứ không hề giảm.
